Yangi tug‘ilgan chaqaloqni to‘g‘ri parvarish qilish
Chaqaloq hayotining dastlabki 28 kuni yangi tug‘ilgan davr hisoblanadi. Bu davrda bolaning organizmi tashqi muhitga moslashadi va unga ehtiyotkor parvarish kerak bo‘ladi.
Ona suti bilan oziqlantirish
Imkon bo‘lsa, chaqaloq tug‘ilganidan keyingi dastlabki soat ichida emizishni boshlash tavsiya etiladi. Bolani soatga qat’iy bog‘lamasdan, ochlik belgilariga qarab emizish kerak.
Chaqaloq og‘zini qidirishi, lablarini qimirlatishi yoki qo‘lini og‘ziga olib borishi ochlik belgilaridir. Yig‘lash esa ko‘pincha kechki belgi hisoblanadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti dastlabki olti oy davomida faqat ona suti bilan oziqlantirishni tavsiya qiladi. Suv, choy, sharbat yoki boshqa mahsulotlarni shifokor ko‘rsatmasisiz berish kerak emas.
Kindik qoldig‘ini parvarishlash
• Kindik qoldig‘ini toza va quruq saqlang.
• Taglikning yuqori qismini kindikdan pastga bukib qo‘ying.
• Kindikka moy, kukun, o‘simlik damlamasi yoki boshqa vositalarni surtmang.
• Kindik qizarib, shishib qolsa, yiring yoki yoqimsiz hid paydo bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling.
Kindik qoldig‘i odatda o‘z-o‘zidan qurib tushadi. Uni tortib yoki majburan ajratish mumkin emas.
Xavfsiz uyqu
Chaqaloqni har safar chalqancha yotqizib uxlating. U tekis, qattiq va xavfsiz to‘shakda uxlashi kerak. Beshik yoki karavot ichida yostiq, yumshoq o‘yinchoq, qalin ko‘rpa va ortiqcha buyumlar bo‘lmasligi lozim.
Chaqaloqning uyqu joyi ota-onaning xonasida bo‘lishi mumkin, ammo alohida xavfsiz yotoqda uxlashi ma’qul. Bolani haddan tashqari o‘rab yoki isitib yubormang. Yuz va boshini yopib qo‘ymang.
Gigiyena va cho‘miltirish
Chaqaloqqa tegishdan oldin qo‘llarni sovun bilan yuving. Taglikni o‘z vaqtida almashtiring, terisini iliq suv bilan ehtiyotkorlik bilan tozalab, quruq tuting.
Chaqaloqni har kuni to‘liq cho‘miltirish shart emas. Cho‘miltirishda suv iliq bo‘lishi, bola esa hech qachon qarovsiz qoldirilmasligi kerak. Hatto bir necha soniyaga ham bolani suv yonida yolg‘iz qoldirmang.
Xona sharoiti va kiyim
Xonani muntazam shamollatib turing. Bolani ob-havo va xona haroratiga mos kiyintiring. Odatda chaqaloqqa kattalarga qulay bo‘lgan kiyimdan bir yengil qatlam ko‘proq yetarli bo‘ladi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak?
Quyidagi belgilar xavfli bo‘lishi mumkin:
• bola emmasa yoki odatdagidan ancha kam emsa;
• juda sust bo‘lsa yoki uyg‘otish qiyinlashsa;
• tana harorati 38 °C yoki undan yuqori bo‘lsa;
• nafas olishi tezlashsa, qiyinlashsa yoki ko‘krak qafasi ichkariga tortilsa;
• lablari yoki terisi ko‘karib qolsa;
• tutqanoq kuzatilsa;
• qayta-qayta qussa;
• sariqlik hayotining birinchi kunida paydo bo‘lsa yoki kuchayib borsa;
• kindik atrofi qizarib, shishib yoki yiringlab qolsa;
• siydigi yoki najasi keskin kamayib qolsa.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqqa dori, o‘simlik damlamasi yoki biologik qo‘shimchalarni pediatr tavsiyasisiz bermang. Rejali ko‘riklar va emlashlarni o‘z vaqtida o‘tkazing.
Maqoladagi ma’lumotlar umumiy tavsiyalar hisoblanadi va pediatr konsultatsiyasining o‘rnini bosmaydi.